1
استاد، دانشگاه کالیفرنیا، دیویس، و مدرسه الهیات یسوعی، برکلی، آمریکا
2
استاد گروه فلسفه، دانشگاه علامۀ طباطبائی
چکیده
]در این مقاله[ نشان میدهم که مفهوم نور نزد سهروردی، هنگامی که در سیاق مباحث پدیدارشناختی-متافیزیکی معاصر قرار میگیرد، با انتقال تقدم از متعلق آگاهی (شیء) به تقدم مناسبات، مدعاهای متافیزیکی پیشروتری را دربارۀ ماهیت واقعیت مطرح میکند. برای دستیابی به این نتیجه، حکمة الاشراق را با شیوۀ پدیدارشناختی تحلیل میکنم و نشان میدهم که لوگوس آن مشابه منطق کشفی (آپوفانتیک) واقعگرایانۀ (رئالیستی) موجود در پرسشگریهای هوسرل است. هم هوسرل و هم سهروردی به مطلقهای معرفتشناختی دست یافتهاند؛ یعنی نور در نزد سهروردی و اِگوی استعلایی در نزد هوسرل. از نظر هوسرل، در اِگو، مناسبات التفاتی از حیث هستیشناختی از متعلق خود جداییناپذیرند و هیچگونه زیرنهاد یا کیفیات دیگری بهجز معطوف بودگیو عدم تقارن ندارند. در مقابل، سهروردی نور را زنده (حَیّ) میخواند، آن را خودبنیاد (قائم به ذات) میداند، آن را زیرنهاد (موضوع) خویش میداند و آن را دارای صورتی خود-همان از مناسبات (دارای اضافۀ اشراقی) با حضوری فراگیر توصیف میکند که هستیشناسی منطقهای (احکام) خاص خود را دارد. تاکید سهروردی بر اینکه نور، که از منظر پدیدارشناختی صورتی خاص (مختص به خود) از مناسبات است، فینفسه همان مطلق معرفتشناختی است — برخلاف مطلقِ خودمتناقض هوسرل که شامل زمانمندی ]درونی[ و متعلقهایی است که «بودنِ» آنها به این مطلق تعلق ندارند — به منطق او برتریای نسبت به «پیچ و خمهای» پرسشگریهای هوسرل میبخشد. به عنوان مثال ناسازگاری منطق پدیدارشناسی، به میشل هانری دستآویزی برای «تخریب هستیشناختی» علم النفس استعلایی کانت و تقلیلهای هوسرل داده است. سهروردی در مقابلِ تقلیل استعلایی که به غیرواقعی شدن (انتفای) هستی ختم میشود، هستی را بهمثابۀ مناسبات در نظر میگیرد. بنابراین، اگر قرار باشد علمی مبتنی بر پدیدارشناسی را دربارۀ کل هستی بسط دهیم، در دیدگاه هوسرل، این علم اصالت هستیشناختی متعارف را برای متعلقهای منفرد در نظر میگیرد؛ در حالی که اگر از سهروردی پیروی کنیم، اصالت هستیشناختی از آنِ مناسباتی خواهد بود که ماهیتشان نورِ حیّ (زنده) است. از آنجا که نور (برخلاف اِگوی استعلایی) وابستگی پنهانی به متعلق آگاهی (شیء) ندارد، بنیاد تمامی متعلقها است و از این رو فوق تمامی تقابلها قرار میگیرد.
شوارتز,اُلگا لوچاکووا و انواری,سعید . (1405). چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسۀ «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت). دو فصلنامۀ تخصصی الهیات, 8(14), 51-67.
MLA
شوارتز,اُلگا لوچاکووا , و انواری,سعید . "چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسۀ «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت)", دو فصلنامۀ تخصصی الهیات, 8, 14, 1405, 51-67.
HARVARD
شوارتز اُلگا لوچاکووا, انواری سعید. (1405). 'چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسۀ «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت)', دو فصلنامۀ تخصصی الهیات, 8(14), pp. 51-67.
CHICAGO
اُلگا لوچاکووا شوارتز و سعید انواری, "چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسۀ «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت)," دو فصلنامۀ تخصصی الهیات, 8 14 (1405): 51-67,
VANCOUVER
شوارتز اُلگا لوچاکووا, انواری سعید. چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسۀ «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت). دو فصلنامۀ علمی - تخصصی در زمینۀ فلسفه. 1405;8(14):51-67.
