دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

بین ابتذال و افراط: دیدگاه کانت و آرنت در باب شَر و مسئولیت

نوع مقاله : ترجمه

نویسندگان
1 استاد فلسفه
2 پژوهش‌گر دورۀ دکتری تخصصی رشتۀ پژوهش هنر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
3 پژوهش‌گر دورۀ دکتری تخصصی رشتۀ پژوهش هنر، پردیس کیش، دانشگاه تهران
چکیده
این مقاله، مفهوم شر رادیکال کانت را امکان‌سنج و روشن‌کنندۀ جنبه‌های مشکل‌سازِ آنچه آرنت «ابتذال شر» می‌خواند، در نظر می‌گیرد. با بازسازی تحلیل‌های متنوعی که آرنت از این مفهوم در نوشته‌های بعدی‌اش ارائه می‌کند، نشان می‌دهم که چالش نظری اصلی مطرح‌شده توسط آن مربوط به قضاوت در باب مسئولیت اعمال شیطانی است که به نظر می‌رسد فاقد مقاصد شیطانی قابل تشخیص هستند. برای روشن‌شدن این موضوع، به متنی متعارف از کانت می‌پردازم که در آن رابطۀ بین شر و مسئولیت نقش اصلی را ایفا می‌کند: دین در مرزهای عقل محض. با تکیه بر تفسیری از این نوشته که توسط کارل یاسپرس، معلم آرنت که در سال 1935 منتشر شد، در ارتباط آشکار با ناسیونال سوسیالیسم، من تفسیر آرنت از مفهوم شر رادیکال کانت را به چالش می‌کشم و استدلال می‌کنم که این تفسیر برای «ابتذال شر» نشان‌دهندۀ یک مقدمه است، نه مثال نقض. از نظر کانت، شر رادیکال عبارت است از امحاءِ احساس مسئولیت فرد، در نتیجه ایجاد یک ذهنیت تبرئه‌کننده از خود، مانند آنچه در طول محاکمۀ آیشمن مشخص می‌شود.
کلیدواژه‌ها