1
استاد گروه فرهنگ و زبان خاورمیانه، دانشگاه ایندیانا بلومینگتون آمریکا
2
دانش آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
این مقاله به بررسی نسخههای خطی مکتب اشراق، به ویژه آثار سهروردی و مفسران اولیۀ او مانند ابنکمونه، شمسالدین شهرزوری و قطبالدین شیرازی پرداخته است. نویسنده یعنی جان والبریج، در طول یک دهه تحقیقات خود حدود ۹۰۰ نسخۀ خطی اشراقی را شناسایی کرده است که شامل آثار سهروردی، تفسیرها و شرحهای متعدد بر آثار او میشود. مقاله به چالشهای فهرستنویسی و دسترسی به این نسخهها اشاره کرده است. اینکه این فهرستها در بیشتر واقع کیفیت پایینی دارند و اینکه آثار کوتاهتر سهروردی در این فهرستها وارد نمیشوند. همچنین به بررسی نسخههای خطی اولیۀ سهروردی و مفسران او پرداخته و نشان میدهد که چگونه این آثار در طول قرنها تکثیر و تفسیر شدهاند. نویسنده در ادامه، به نقش مهم شرح و تفسیرهای ابنکمونه، شهرزوری و قطبالدین شیرازی در تثبیت و گسترش فلسفۀ اشراقی سهروردی اشاره میکند. والبریج همچنین نسخههای خطی رسالههای رمزی فارسی سهروردی و آثار مرتبط با آنها را بررسی کرده و نشان داده که این آثار بهرغم شهرت امروزیشان، در نسخههای خطی قدیمی، کمتر یافت میشوند. در نهایت، نویسنده به اهمیت مجموعههای نسخههای خطی اشراقی در کتابخانههای سلطنتی عثمانی اشاره میکند و به برخی نسخهها از جمله راغب پاشا اشاره کرده و اطلاعات مربوط به آنها را در اختیار ما گذاشته است.