دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

ترجمه ای گزینشی از تفسیری پژوهشی (سیری در تفسیر ابتکاری مجد البیان و نقدی بر ترجمۀ فارسی آن)

نوع مقاله : نقد و بررسی کتاب

نویسنده
دکترای فلسفه و کلام اسلامی، پژوهشگر مستقل
چکیده
مجد البیان فی تفسیر القرآن اثری عمیق به قلم علامه محمّدحسین نجفی اصفهانی است. این تفسیر که به زبان عربی نگاشته شده، به دلیل وفات زودهنگام مؤلّف آن، تنها شامل شرح آیات سورۀ حمد و بیست و دو آیۀ اوّل سورۀ بقره است. البتّه مؤلّف پیش از ورود به تفسیر آیات، تمهیدات دوازده‌گانه‌ای را با الهام از دیباچۀ تفسیر صافی بیان داشته است. در این تمهیدات، بیانات علمی، تحقیقات حکمی، نکات عرفانی، آرای خلاف مشهور و ایده‌های ابتکاری ویژه-ای ملاحظه می‌شود؛ امّا متأسّفانه در دو نهاد علمی حوزه و دانشگاه، توجّه چندانی به این تفسیر شریف نشده است. نیز علاوه بر عدم دسترسی آسان به متن اصلی، ترجمه‌ای گزینشی از این تفسیر در دهۀ 90 به چاپ رسیده است. از قضا این حذفیات ناظر به برخی تحقیقات و آرای خاصّی است که جهات تمایز تفسیر مجد البیان از آثار معاصران را شامل می‌شود. از آنجا که عملکرد مترجم فارسی‌زبان این تفسیر ـ که هیچ توضیحی نیز دربارۀ رفتار غیر علمی خود بیان نداشته ـ اهمّیت آن را نزد مخاطبان بی‌اطّلاع از متن اصلی بسی زائل می‌کند؛ نوشتار پیش رو ضمن معرّفی اجمالی این اثر قرآنی و مصنّف فقید آن، می‌کوشد تا ابتدا برخی نکات معرفتی و تحقیقی موجود در این تفسیر، همچون ثقل اکبر بودن اهل بیت، ارتباط آیات قرآنی با صاحبان ولایت مطلقه و دیدگاه مؤلّف در مسألۀ تحریف قرآن را برجسته نماید و در پی آن به بررسی حذفیات این تفسیر در برگردان فارسی و گمانه‌زنی دربارۀ علت این رویکرد نامناسب و غیر علمی بپردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات