2
عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
محور اصلی در «فلسفه برای کودکان» این است که باورهای کلیشهایِ مربوط به ظرفیت محدود کودکان را به چالش بکشیم و درک خود را از ماهیت فلسفه و اینکه چه کسی قادر به مشارکت در آن است گسترش دهیم. هدفْ رشد ذهنی کودکان است؛ هدفْ کشف موضوعاتی است که کودکان دوست دارند دربارهشان فکر کنند و به بحث و تأمل بپردازند. پس هدف فلسفه برای کودکان این نیست که به کودکان تاریخ فلسفه و اندیشۀ فلاسفۀ بزرگ را درس دهد، بلکه آموزش مهارتهای تفکر و توانایی پرسش و استدلال است، زیرا چنین آموزشی میتواند کودکان را برای زندگی آماده کند. هدفِ فلسفه برای کودکان، که با نام دکتر متیو لیپمن (1923-2010) گره خورده است، طراحی کلاسها و برنامههای درسیای است که کودکان را به پرسشگری و تفکر ترغیب کند. در چنین کلاسی، کودکان دور هم جمع میشوند و دربارۀ پرسشی که انتخاب کردهاند بحث میکنند و معلم نیز در مقام تسهیلگر عمل میکند و از کودکان در تفکر، استدلال و پرسشهایشان حمایت میکند. معلم بچهها را راهنمایی میکند تا در طول بحث و گفتگو، خوب گوش کنند، پاسخ دهند و ایدههایی را که به ذهنشان میرسد با دیگران به اشتراک بگذارند تا به درک مشترکی از پرسش برسند. پرسشگریِ کودکان در اینجا در واقع اصلیترین فعالیت فلسفی را شکل میدهد، یعنی تأمل در معنای تجربهها و مفاهیم معمولی بهمنظور توسعۀ درک جهان، دیگران و خود.