دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

از میان برداشتن تمایز وجود ـ ذات در جهان اسلام (سلسله مراتب شهودی انوار در نظر سهروردی)

نوع مقاله : ترجمه

نویسندگان
1 استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه اِکسِتِر انگلیس
2 دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه علامۀ طباطبائی
چکیده
تمایز میان وجود و ذات در ممکن الوجودها یکی از آموزه‌های مبنایی فلسفۀ سده‌های میانه است. متفکرانی چون ابن‌سینا و آکوئیناس با تکیه بر آراء متقدمان نوافلاطونی، دربارۀ این تمایز به بحث پرداخته‌اند. با این حال، [سهروردی] یکی از فلاسفۀ اسلامی که تأثیر بسزایی در گسترش گفتمان فلسفی در ایران داشت، دیدگاه مشائی سنتی دربارۀ حقیقت [اشیاء] را برهم زد و ماهیت هستی‌شناسانۀ وجود را مورد مناقشه قرارداد. سهروردی از طریق نقد مفهوم مشائی وجود، نشان داد که این تمایز نامرتبط با مباحث مابعدالطبیعی است و در عوض باید بر شهود ماهوی/ذاتی از «سلسله مراتب انوار» تکیه کرد. [در این مقاله] تشریح خواهم کرد که چرا سنت [فلسفۀ اسلامی] متأخر از خوانش اشتباه ذات‌باورانۀ سهروردی حمایت کرده‌اند و این فرضیه را مطرح کرده‌ام که شاید دلیل این امر، تفسیر افلاطونی از شهود ذاتی باشد که سهروردی آن را به تفصیل شرح داده است. فیلسوفان متأخر در سنت [فلسفۀ] اسلامی روش‌شناسی را با توصیف حقیقت اشتباه گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات