دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

دو فصلنامۀ تخصصی الهیات

موضع ویتگنشتاین در باب دوگانۀ واقع‌گرایی ـ ناواقع-گرایی در زبان دین (بر اساس تفسیر دی. زد. فیلیپس)

نوع مقاله : تالیف

نویسنده
دکتری فلسفه دین از دانشگاه تهران
چکیده
موضوع پژوهش حاضر مطالعۀ موضع ویتگنشتاین در باب ماهیت واقع­گرا یا ناواقع­گرای زبان دین است. به همین منظور تفسیر دی. زد. فیلیپس از ویتگنشتاین متاخر مبنای بحث قرار گرفته و تلاش شده است تا مسئلۀ زبان دین، در چارچوب الگوی واقع­گرایی ـ  ناواقع­گرایی مورد بررسی قرار گیرد. پرسش اصلی تحقیق این است که آیا مواضع ویتگنشتاین (به ویژه بر اساس شرحی که فیلیپس ارائه می دهد) را می توان در حکم یک موضع سوم در تقابل با دوگانه واقع­گرایی ­ـ ناواقع­گرایی دانست؟ بر همین مبنا ابتدا شرح مختصری از دو موضع واقع گرایانه و ناواقع گرایانه نسبت به باورهای دینی ارائه شده و سپس موضع ویتگنشتاین در این زمینه (مطابق تفسیر فیلیپس) مطرح شده است. یافته­های پژوهش حاضر نشان می­دهد که به زعم فیلیپس و در چارچوب الگوی نظری ویتگنشتاین، واقع­گرایی و ناواقع­گرایی مفاهیمی مبهم و نارسا به شمار می­روند که ضروری است بر پایۀ الگوی کارکردی معنا مورد بازسنجی قرار گیرند. فیلیپس به تبعیت از ویتگنشتاین، دوگانه واقع­گرایی ـ ناواقع­گرایی را دوگانه­ای کاذب دانسته و بر این باور است که زبان دین، نه زبانی واقع­گراست و نه زبانی ناواقع­گرا؛ بلکه زبان ماهیتی توصیفی دارد نه تجویزی که معنایی خاص را بر اساس عمل فرد افاده کرده و لذا ضروری است متعلق و معنای آن نیز بر پایۀ عمل فرد مومن در بازی زبانی دین و نحوۀ زندگی دینی مورد تحلیل قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها